راه آهن تبریز

راه آهن ایران

در سال 1331 هجری قمری امتیاز خط آهن جلفا- تبریز با یک انشعاب از صوفیان تا گاو چشمه شرفخانه به بانک استقراضی روس داده شد ، و در سال 1334 افتتاح گردید. طول این خط آهن 147 کیلومتر از تبریز تا جلفا و 53 کیلومتر از صوفیان تا شرفخانه بود و دارای عرضی معادل 1524 بوده است .

راه آهن محمود آباد

راه آهن ایران

حاج محمد حسن امین الضرب که از تجار معروف زمان ناصر الدین شاه بود امتیاز کشیدن راه آهن از مازندران تا تهران را از شاه گرفت ، لیکن بدین دلیل عدم همکاری کمپانیهای اروپائی و عدم اعتماد به دولت آنزمان نتوانست خط محمود آباد تهران را دایر نماید فقط با سرمایه خود خط آهنی از بندر محمود آباد تا آمل کشید بطول 18 کیلومتر این خط آهن در سال 1308 هجری قمری ساخته شد. و دارای یک دستگاه لکوموتیو و 12 واگن بدون سقف بود.

راه آهن حضرت عبدالعظیم

راه آهن ایران

از میان طرحها و نقشه ها و امتیازات راه آهن در ایران نخست راه آهن حضرت عبد العظیم یعنی شهر ری به تهران بطول 8700متر ایجاد گردید ، و در سال 1305 هجری قمری افتتاح شد تا دی ماه 1339 هجری قمری فعالیت داشت این راه آهن دارای چهار لکوموتیو و 21 واگن بوده که توسط 5 نفر اروپایی و 60 نفر ایرانی اداره می شد.

این خط توسط یک شرکت بلژیکی بنام ( شرکت سهامی بلژیکی راه آهن و تراموای تهران ) احداث گردید همین شرکت تراموایی نیز در تهران احداث نمود که از میدان امام ( توپخانه ) بسمت شرق می رفته و از خیابان چراغ گاز و مقابل بازار پامنار می گذشته است این خط در سال 1307 افتتاح گردیده و دارای 12واگن بوده که برای جابجایی آنها از 50اسب استفاده می شده است .

تاریخچه مختصری از راه آهن ایران

راه آهن ایران

نخستین بار که در اسناد دولتی ایران سخن از راه آهن به میان آمده است،در نامه ای است که ناپلئون سوم امپراطور فرانسه در تاریخ 14 آوریل 1858 پس از بازگشت فرخ خان امین الملک از سفارت فرانسه به ناصرالدین نوشته است،در آن نامه به راه آهنی اشاره شده است که انگلیسی ها می خواستند از استامبول تا خلیج فارس بکشند و تا هندوستان امتداد دهند که در سال 1273 هجری قمری وارد مرحله عمل شد.

اولین امتیاز رویتر از ناصرالدین شاه کشیدن خط آهن از رشت به تهران و به خلیج فارس بود،که با مخالفت شدید روسها مواجه گردید و عملی نشد. در این دوران پیشنهادات و مذاکرات و حتی قراردادهای متعددی بین دولت ایران و شرکتها و دولتهای مختلف در زمینه احداث راه آهن ارائه و مطرح گردید،که به دلیل مخالفت روس و انگلیس که در کسب امتیاز از دولت ایران رقابت داشتند هیچ یک از انها به مرحله عمل نرسید،بطوریکه در سال 1882 میلادی(1261 هجری شمسی)فابیوس بواتال fabius boital متخصص کارخانه چراغ گاز تهران که امتیازاتی از قبیل تاسیس کارخانه برق و گاز در تهران را از دولت ایران گرفته بود،امتیاز ساختن راه آهن رشت به تهران را تحصیل نمود،طرح پیشنهادی او این بود که خط مزبور تا بوشهر امتداد یابد. این امتیاز به تدریج و به صورت خاص گرفته شد،بدین ترتیب که امتیاز استخراج زغال سنگ فشند را گرفت،پس از آن کشیدن خط آهن از فشند تا تهران را عنوان کرد و اختیار آن را نیز گرفت. در این امتیاز قید شده بود که امتیاز معادن دو طرف خط هم تا ده کیلومتر از هر طرف به بواتال تعلق دارد و قرار بود که این خط از راه آهن به رشت برسد. بواتال برای این کار پانصد هزار فرانک به عنوان ودیعه امتیاز در بانک پاریس گذاشت و با زحمت زیاد مشغول کار گردید.اما روسها حمل مال التجاره اروپا را از طریق قفقاز به ایران مانع شدند، و دیگر لوازم نتوانست به ایران وارد شود و از اینرو خط آهن بواتال هم دچار وقفه شد.

 

 

مطلبی خواندنی

آشنایی با وسایل حمل و نقل و پیدایش راه آهن در دنیا

 اولین وسیله حمل و نقل بشر حیوانات می باشند، دقیقا" مشخص نشده است که کدامیک از جوامع بشری برای اولین بار از حیوانات در امر حمل و نقل استفاده کرده اند. پس از قرنها که انسان به نیروی بخار دست پیدا کرد از این نیرو برای اولین بار در کشتی استفاده کرده، کشتیهای بادبانی کشتیهایی با نیروی بخار تبدیل شدند، به هر با توسعه همه جانبه صنعت حمل و نقل بشر در تمامی زمینه ها به پیشرفتهای شگرفی دست یافته و درحال حاضر حمل و نقل به سه طریق زمینی، هوائی و دریائی و یا ترکیبی از این سه مورد انجام می شود. حمل و نقل هوائی عمدتا" حمل و نقل مسافر و محمولات همراه آنها را پوشش می دهد و مقداری هم از توان خود را صرف حمل و نقل کالاهای تجاری کم حجم و پر ارزش می نماید، برای این منظور لازم است در نقاط مختلف جهان فرودگاه مجهز به سیستم ناوبری هواپیما ایجاد گردد.

در مقابل حمل و نقل دریائی عمده ترین واسطه حمل و نقل بین کشورهای جهان می باشد و سنگین ترین و پر حجم ترین حمل و نقلها توسط کشتی انجام می شود لیکن در مقایسه با حمل و نقل بار چندان قابل قیاس نمی باشد. در شرایط کنونی انواع کشتیهای باری وجود دارند که می توانند محصولات فله، مایع، گاز و کالاهای سنگین و حجیم را به اقصی نقاط جهان حمل نمایند، لازمه حمل و نقل دریائی ایجاد بندرگاههائی مجهز به اسکله ها و تجهیزات تخلیه و بارگیری مناسب با ظرفیت کشتیها می باشد.

حمل و نقل زمینی شاید اولین تجربه حمل کالا توسط بشر می باشد، و در شرایط کنونی از تحول بسیار گسترده ای برخوردار گردیده که شامل حمل و نقل جاده ایی و ریلی می باشد.

 حمل و نقل جاده ای شامل حمل کالا و مسافر که در بخش مسافر علاوه بر اتوبوس و مینی بوس از اتومبیل های سواری نیز استفاده می شود،دربخش حمل کالا از انواع کامیونها شامل کامیونهای اطاق دار،تریلی،محوردار و غیره استفاده می شود.حمل و نقل جاده ای در بسیاری از کشورها از گستردگی فوق العاده ای برخوردار است و علاوه بر اینکه در کلیه کشورهای جهان سیر می نماید در تمامی شهرهای یک کشور گسترده شده از حمل و نقل فرعی گرفته تا حمل و نقلهای بسیار گسترده را انجام می دهد. کامیونها از لحاظ سرعت در حمل و سرعت در تخلیه و بارگیری و درب به درب بودن حمل و نقل شان از رقبای خود برتری داشته وازاین امتیازات بنحو شایسته ای استفاده می نماید.

دومین حمل و نقل زمینی حمل و نقل بر روی ریل می باشد، برای اولین بار حمل بر روی ریل در معادن مورد استفاده قرار گرفته است و سپس با اختراع لکوموتیو بخار حمل و نقل بر روی ریل چدنی انجام شد،این حمل و نقل ازویژگیها و مزیتهای خاصی برخوردار است که در بخشهای بعدی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.راه آهن نیز مانند جاده در دو بخش مسافر و کالا فعالیت دارد و امروزه انواع نیروهای کشش در خدمت راه آهن می باشد، مانند لکوموتیوهای دیزلی، برقی وترنست.از طرفی انواع سالنهای مسافری وجود دارند که متناسب با توان اقتصادی افراد هر جامعه ای تولید و مورد استفاده قرار می گیرند،شامل سالنهای درجه یک و دو،سالنهای خواب و سالنهای صندلی دار(اتوبوسی) و انواع سالنهای دیگر و واگنهایی که خدمات جا بجائی مسافر را کامل می کند،مانند استیم(مولد بخار) واگن توشه، رستوران و غیره. سرعت قطارهای مسافری از اولین سرعت لکوموتیو ساخته شده یعنی 5/6 کیلومتر در ساعت به 500 الی 600 کیلومتر در ساعت افزایش یافته و در بعضی از کشورها این سرعت مورد آزمایش و بهره برداری قرار گرفته است.

حمل و نقل کالا توسط راه آهن از تنوع و گستردگی زیادی برخوردار است و با توجه به سیاستهای حمل و نقلی در کشورهای مختلف با سیستمهای خاصی اداره می شود. در بعضی ازکشورها مانند کشورهای اروپائی حمل و نقل کالا بر پایه قطارهای سبک و سرعتی و با طول کم و در بعضی از کشورها بر پایه قطارهای سنگین و طویل و با سرعت کمتر برنامه ریزی شده اند، واگنهای باری در انواع مختلف و با کاربردهای گوناگون طراحی و مورد استفاده قرار گرفته اند،و می توان گفت کلیه محمولات امکان حمل از طریق راه آهن را دارند که در بخش مزیتهای حمل و نقل کالا وجه تمایز حمل و نقل راه آهن را با حمل و نقل جاده ای مطرح می نماید.

 

آشنايي با راه آهن

جمهوري اسلامي ايران داراي مساحت 1648195 كيلومترمربع و بيش از 70 ميليون نفر جمعيت است. ايران در جنوب غربي آسيا و در خاورميانه واقع شده است. اين كشور در شمال با درياي خزر، ارمنستان، آذربايجان و تركمنستان هم مرز است و در جنوب به درياهاي آزاد راه دارد. از سمت غرب همسايه هاي ايران عبارتند از تركيه و عراق و در سمت شمال اين كشور همسايه افغانستان و پاكستان است. ايران به دليل موقعيت استراتژيك ويژه خود هميشه از اهميت جهاني برخوردار بوده است. ظرف قرنهاي گذشته ايران پلي ارتباطي ميان شرق و غرب بوده است و كالاها از طريق جاده هاي معروفي مثل جاده ابریشم و جاده مرواريد و نيز جاده هاي هندوستان كه از ايران باستان عبور مي كردند از اين كشور مي گذشتند. در حال حاضر به واسطه فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و ظهور كشورهاي تازه استقلال يافته در مرز شمالي ايران و تلاش آنان براي يافتن جاده ها و مسيرهاي صادرات – واردات  و عدم وابستگي به روسيه، نقش ايران به عنوان رابط و واسط مناسب احياء شده و اين كشور به زودي وضعيت قبلي خود را دوباره بدست خواهد آورد. در اين رابطه بايد عوامل مهمي مثل ايمني، هزينه پايين و زمان كوتاهتر در حمل و نقل كالاها را مورد توجه قرار داد.

چون حمل و نقل و ارتباطات پيش زمينه هر نوع توسعه اقتصادي هستند، دولتمردان جمهوري اسلامي ايران توجه ويژه اي به توسعه حمل و نقل و ارتباطات به ويژه از طريق راه آهن دارند. در اين راستا ساخت راه آهن مشهد- سرخس براي خلق مسير بين قاره اي جديدي آغاز شد كه آسيا را به اروپا متصل مي كند. همچنين ساخت راه آهن اميرآباد (بندري در نزديكي درياي خزر) اين بندر را به اولين بندر مهم ايران تبديل كرد كه به شبكه راه آهن متصل شده بود. همچنين ايران ساخت خط آهن كرمان – زاهدان را نيز آغاز كرد كه راه آهن سرتاسري آسيا از طريق آن و نيز از طريق خط زاهدان – مسير جاوه(تفتان) و كويته(پاكستان) به اروپا و خاورميانه متصل خواهد شد.

با توجه به توسعه مناسب راه آهن در جمهوري اسلامي ايران و اتصال آن به راه آهن خاورميانه و اروپا از طريق خط آهن تركيه در مرز رازي – كاپيكوي ، از طريق راه آهن آذربايجان در مرز جلفا كه ايران را به قفقاز متصل ميكند، شبكه سرتاسري قفقاز، كشورهاي تازه استقلال يافته و راه آهن روسيه به راه آهن آسياي ميانه و از طريق راه آهن تركمنستان در مرز سرخس و راه آهن پاكستان در مرز مسير جاوه(تفتان) نتيجه مي گيريم كه با استفاده درست از زيرساخت و امكانات و تسهيلات حمل و نقل موجود مثل بنادر، ترمينالهاي دريايي حمل و نقل كانتينر، مناطق آزاد تجاري و حمل و نقل كالا به اروپا، شمال اروپا، جمهوري هاي آسياي مركزي، خاور دور و كشورهاي حوزه خليج فارس، امكانات گسترده اي براي توسعه راه آهن جمهوري اسلامي ايران وجود دارد.

بهره‌برداری از راه‌آهن قزوین-رشت-آستارا

راه‌آهن قزوین-رشت-آستارا تا سال ۹۰ به بهره‌برداری می‌رسد

شبکه خبر کاسپین - وزیر راه و ترابری گفت: پروژه ساخت خط ریلی قزوین - رشت - آستارا در ابتدای سال ۱۳۹۰ به اتمام خواهد رسید و با آغاز به کار این خطوط ریلی، کریدور شمال به جنوب تکمیل خواهد شد.

حمید بهبهانی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبری فارس "توانا " در بازدید از راه‌آهن قزوین - رشت - آستارا که در حاشیه امضای تفاهم‌نامه واگذاری بندر آستارا به بخش خصوصی، انجام شده بود، گفت: پروژه ساخت این مسیر در ابتدای سال ۱۳۹۰ به اتمام خواهد رسید و با آغاز به کار این خطوط ریلی، کریدور شمال به جنوب تکمیل خواهد شد.
این مقام مسئول با بیان این مطلب که اتصال این راه آهن به اروپا سبب تحول در سیستم توسعه‌ای کشور است، اظهار داشت: با اتمام کار این مسیر، خطوط ریلی جنوب از بندر عباس به رشت و آستارا متصل خواهد شد و سپس از این طریق به آستارا در کشور آذربایجان و سپس به گرجستان و مسکو متصل خواهد شد.

وزیر راه و ترابری پیشرفت فیزیکی این پروژه را ۲۵ تا ۳۰ درصد اعلام کرد.

بهبهانی تصریح کرد: با اختصاص اعتبارات مورد نیاز و به موقع، بهره‌برداری از این مسیر زودتر از موعد مقرر انجام خواهد شد.
این مقام مسئول اظهار داشت: تمام تلاش وزارت راه و ترابری تسریع در احداث راه آهن قزوین ـ رشت ـ آستارا به جمهوری آذربایجان و شرق اروپا است.

وزیر راه و ترابری همچنین گفت: از امروز به مدت ۴۰ سال کلیه عملیات توسعه زیرساخت و کارگردانی بندر آستارا طی تفاهم‌نامه‌ای به بخش خصوصی واگذار شد.

بهبهانی راجع به واگذاری بندر آستارا به بخش خصوصی گفـت: در جهت اجرای فرامین مقام معظم رهبری مبنی بر خصوصی سازی و طبق اصل ۴۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، بندر آستارا صبح امروز با امضای تفاهم‌نامه‌ای به بخش خصوصی واگذار شد.
این مقام مسئول تصریح کرد: برنده مناقصه توسعه واگذاری بندر آستارا، "شرکت کاوه " است که عملیات اجرایی و بهره‌برداری از این بندر را به مدت ۴۰ سال بر عهده گرفت.

وزیر راه و ترابری خاطر نشان کرد: طی این تفاهم‌نامه مقرر شد کلیه عملیات توسعه زیرساخت و کارگردانی این بندر از قبیل ترمینال مسافری، ترمینال باری، محوطه بندر و تهیه تمامی تجهیزات بر عهده شرکت کاوه باشد.

وزیر راه و ترابری میزان سرمایه‌گذاری در این بندر را مبلغ ۳۰۰ میلیارد ریال ذکر کرد.